İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Liderin Rolü 2/2

Eastetoe Falls near the Blue Ridge Parkway.

Liderlik tıpkı ebeveynlik gibi bir kapasite meselesidir. Sizi takip edenleri ancak kendi gelişmişliğiniz kadar ileri götürebilirsiniz. Kapitalizmin çarpıtılmış başarı kriterleri içinde liderliği değerlendirmek, muazzam bir gayret ve kapasite gerektiren bu konumu, hafife almak olacaktır.

Tıpkı insanlığın gündelik temel meseleleri gibi liderliğin de esas uğraştığı şeyler basit ama hayatidir. Pek çok yönetim danışmanın da fark ettiği gibi iş dünyasında, bir firmanın ticari devamlılığını sağlayan az sayıda kural vardır. Bu kurallar aynı zamanda basittirler de. İşi zorlaştıran ve içinden çıkılmaz hale getiren daima iç meselelerdir. İçerideki sorunları doğru anlayabilmek ve çözüm geliştirebilmek için içinde bulunduğumuz kaotik durumdan sıyrılarak bakabilmemiz gerekir. Bu yalınlıkta olabilmek, elzemdir.

Kaosu yürütebilmek de elbet hatırı sayılır bir beceridir. Ancak bu idarecilik, vizyonu ve değişimi barındırmıyorsa saturasyon kaçınılmazdır. Liderlerin en önemli ve ayırt edici özelliklerinden biri uğraşmakta oldukları yapının temel özelliklerini, tüm unsurlarıyla birlikte, kavramış olmalarıdır. İyi bir lider yapının ihtiyaçlarına duyarlı, gerekliliklerin de farkındadır. Aynı zamanda kendi arzularıyla yapılması gerekenleri ayrıştırabilecek kapasitede olmalıdır. Kişisel yeterlilikleri sebebiyle başa gelen bir lider için liderlik, kendi seçiminden çok başına gelmiş bir deneyimdir. Narsistik eğilimlerle kariyer basamaklarına tırmanan kişilerin hakiki birer lider olma ihtimalleri yoktur. Hakiki liderler bazen kimsenin adını bile bilmediği insanlar olabilirler. Meşhur olmak bu konumla gelen bir özellik değildir.

Lider sizin gözleriniz hiçbir şeyi seçemezken, size karanlıkta yol gösterendir. Liderliğin en önemli vasfı yaşamsal olmasıdır. Lider yoklukta ve yoksunlukta devamlılığı sağlayan, vaadi bulunan kişidir. Aslında herkes kendi hayatı içinde de lider şapkasını giyer. Yetkinin elde edildiği her durum, konumun gerektirdiklerini de yerine getirme hakkını insana verir. Bunlar öğrenilmiştir, toplumdan topluma ve kültürden kültüre değişirler, meşrudurlar. Ancak yetkinin doğruya kullanımı ya da suistimal edilmesi insanın kendi vicdanına kalmış bir meseledir. Genel olarak liderlik yaklaşımının temelini oluşturan hakikate uygunluk ilkesi yok sayıldığında kendi kendini içeriden yok etmeye programlı sistemler oluşturulur. Yapıların da devamlılığı kendilerini doğru idare edebilmelerine bağlıdır.

Liderliğin öğrenilebilirliği, aynen sevginin öğrenilebilirliği gibi mümkündür ama çok çaba gerektirir. Yoğun bir adanmışlık olmadan özde öğrenmeyi gerçekleştirmek, değişim ve dönüşüm kavramlarının bu süreçte hakkını vermek ve içselleştirmek ise mümkün değildir. Gerçek bir adanmışlık emek vermek demektir. Emek vermeden bir sonuç almaya çabalamak özden kopmak ve hakikati bozmak olacaktır. Bu, gerçek bir yaşanmışlıkla gelen tecrübeden farklıdır. Hakkı verilmeden, tadına varılmadan yaşanmış anıları biriktirmek, kişinin kendi yaşamıyla ilişkilenememesine varacak bir kayboluşun başlangıcıdır.

Takım yöneticilerinin, motivasyon alanında çalışanların sıklıkla düştüğü bir hata yetersizliklerimizi manipülasyonla kapatmaya çalışmaktır. Bu tür çabalar hastalıklı ilişkiler ve karşılıklı bağımlılıklar geliştirilmesine sebep olur. İstenilen sonuçların doğal olarak elde edilememesi halinde karşımızdakileri manipüle ettiğimizde, çıkarımız için insanları kullanma eğilimi göstermeye başlarız. Bu durum karşımızdakilere de kendimize de zarar verir, ruhsal yaralara yol açar. Üç, beş kişiyi, yerine getirip getiremeyeceğinizi umursamadığınız vaatlerle peşinizden sürüklemek ve kotaları doldurmak zor bir iş değildir. Bu kolay yoldur.

Gerçek bir serüven, hakiki bir yolculuk ancak kapasitesi sorumluluklarının karşılığı kadar gelişmiş bir yetke ile mümkündür. Çırak olduğunuz her an size yol gösteren ve rehberlik eden biri hayatınızda lider pozisyonunu dolduruyor demektir. Bu bazen ebeveynleriniz, bazen patronunuz, bazen mahallenizdeki bir esnaf, bazen okuduğunuz bir kitap olabilir. Birisine her yol gösterişinizde siz de lider koltuğunda oturuyorsunuz demektir. Hayatımızda öğrenme hiçbir zaman bitmediği için de taktığımız sosyal şapkalar her an, sürekli değişiyor. Akışta olabilmek ve bu akışla uyum içinde hareket edebilmek bu muazzam dengeyi tecrübe edebilmek gerek.

Her ebeveyn de çocuklarının gözlerinden liderdir ve hatta daha fazlası. Özde bir anlayış için yalın bir yaklaşım şart. Unutmamak gerekir ki aslında bir aileyi, bir bakkalı, bir şirketi, bir holdingi, bir ülkeyi ve dünyayı yönetmek özde aynıdır. Hakikilik ise tüm bu yaklaşımların etiği, bizim insan kalabilmemizi garanti altına alan özdür. İnsanlığın kendi oluşturduğu insanlık kültürüne verdiği zarar bu ahlakın bozulmasıyla başlar. Sorumluluklarımızdan kaçarak, yetersizliklerimizi para ya da ün gibi farklı araçlarla doldurmaya çalışarak, başkalarını suçlayarak veya çıkarımız için insanları manipüle ederek hiçbir yere varamayız.

Sorularınız ve daha fazla bilgi için ke@karacaerdem.com